अखिलेश यादव
विदेश आएको पनि धेरै वर्ष भइसक्यो । घर छाडेर हिँडेको दिन अझै सम्झनामा ताजै छ । आमा ढोकामा उभिनुभएको थियो, बुबा केही परसम्म छोड्न आउनुभएको थियो । श्रीमतीले धेरै कुरा भन्न खोजेकी थिइन्, तर आँखाबाट झरेको आँसुले शब्दलाई जितेको थियो । छोराछोरीले भने बाबु कहिले फर्किन्छौ भनेर सोधिरहेका थिए । त्यतिबेला मन बलियो बनाएर हिँडेको थिएँ । परिवारका लागि केही कमाउनुपर्छ, घरको अवस्था सुधार्नुपर्छ, छोराछोरीको भविष्य बनाउनुपर्छ भन्ने एउटै सोच थियो ।
परदेशको दुःख त्यतिबेला त्यति ठूलो लागेन । आफ्नो मान्छेको मुहार सम्झेर काम गरिरहेँ । बिहानदेखि बेलुकासम्म खटिएँ । कहिलेकाहीँ शरीरले साथ नदिए पनि मनलाई सम्झाएँ कि ‘यो दुःख आफ्ना लागि हो ।’
अहिले यही परदेश अचानक असाध्यै पराई लागिरहेको छ । नेपालमा बाढीपहिरोले धेरै ठाउँमा जनजीवन अस्तव्यस्त भएको खबर आएदेखि मेरो मनमा एउटै डरले घर गरेको छ । मेरो घरतिर पनि त्यस्तै अवस्था छ । केही दिनदेखि परिवारसँग सम्पर्क हुन सकेको छैन । शुरुमा फोन नउठ्दा खासै डर लागेन । विपद्का बेला मोबाइल नलाग्न सक्छ, बिजुली नहुन सक्छ, नेटवर्क बिग्रन सक्छ भन्ने लाग्यो । केही समयपछि आफैँ फोन आउला भन्ने सोचेँ ।
समय बित्दै गयो । फोन आएन । फेरि फोन गरेँ । घण्टी गयो, उठेन । फेरि गरेँ । कहिले मोबाइल नै बन्द भन्यो, कहिले सम्पर्क हुन सकेन । अरू आफन्तका नम्बर खोजेँ । गाउँका चिनेजानेका मानिसलाई फोन गरेँ । सबैसँग एउटै प्रश्न थियो कि ‘मेरो घरतिर के भइरहेको छ ? केही खबर आएको छ ?’
जवाफमा प्रायः मौनता मात्रै भेटियो ।
यतिका दिनसम्म आफ्नै परिवारको अवस्था थाहा नहुनु कस्तो हुन्छ भन्ने कुरा भोग्नेलाई मात्रै थाहा हुन्छ । मानिस बाहिरबाट सामान्य देखिन सक्छ, काममा जान सक्छ, अरूसँग हाँसेर बोल्न सक्छ तर मनभित्र भने एकछिन पनि शान्ति हुँदैन ।
काम गर्ने ठाउँमा छु । अगाडि काम छ । वरिपरि मानिसहरू आ–आफ्नै काम गरिरहेका छन् । मेरो कान मोबाइलको घण्टी कुरिरहेको हुन्छ । फोनमा एक पटक आवाज आयो भने पनि हात तुरुन्त खल्तीमा पुग्छ । अपरिचित नम्बर देख्दा पनि मुटु जोडले धड्किन्छ ‘कतै घरबाट आएको फोन त होइन ?’ भनेर ।
धेरै पटक त्यो आशा निराशामा बदलिन्छ । यस्तो बेला आफूलाई सबैभन्दा निरीह ठान्दो रहेछु । घरमा केही परेको भए म त्यहाँ हुन सक्दिनँ । आफ्ना मान्छेलाई खोज्न दौडिन सक्दिनँ । कसैलाई समातेर ‘मेरो परिवारलाई पनि हेरिदिनुस्’ भन्न घटनास्थलमा पुग्न सक्दिनँ । मसँग बाँकी रहेको एउटै माध्यम मोबाइल हो । त्यही मोबाइल पनि मौन हुँदा मन झन् डराउँछ ।
घरबाट टाढा हुनुको पीडा सामान्य अवस्थामा थाहा हुँदैन । दशैँमा घर जान नसक्दा, बच्चाको जन्मदिनमा साथ दिन नसक्दा, आमाबुबा बिरामी हुँदा छेउमा बस्न नसक्दा त्यो दूरी महसुस हुन्छ तर विपद्को बेला यही दूरी असह्य हुँदो रहेछ ।
यतिबेला मलाई आफ्नो विदेश आउनुको कारण पनि बारम्बार सम्झना भइरहेको छ । घरमा अभाव थियो । ऋण थियो । छोराछोरीको पढाइ थियो । परिवारलाई राम्रो जीवन दिनुपर्छ भन्ने थियो । त्यसैले घर छाडेँ । परदेशमा पसिना बगाएँ । कहिले घाममा, कहिले चिसोमा, कहिले मन नलाग्दा पनि काम गरेँ । बिरामी हुँदा पनि ड्युटी गरेको दिन सम्झन्छु । घर सम्झेर आँसु आए पनि अरूले नदेखून् भनेर अनुहार पुछेको सम्झन्छु ।
त्यतिबेला एउटै सपना थियो कि एक दिन फर्किन्छु र आफ्नै घरमा सुखले बस्छु । आज त्यही घरको खबर पाउन नसकेर छटपटाइरहेको छु । कामबाट बिदा लिएर तुरुन्तै नेपाल फर्किन पाए हुन्थ्यो भन्ने लाग्छ तर चाहँदैमा सबै कुरा कहाँ सम्भव हुँदो रहेछ र ? काम छाड्न मिल्दैन । बिदा माग्दा पनि प्रक्रिया हुन्छ । रोजगारदाताको अनुमति चाहिन्छ । टिकटको व्यवस्था गर्नुपर्छ । कतिपय अवस्थामा बिदा पाउनु नै कठिन हुन्छ । यता मनले भनिरहेको छ—’घर जाऊ ।’ उता बाध्यताले भनिरहेको छ ‘अहिले कसरी जाने ?’
यो द्वन्द्वले झन् पोल्दो रहेछ । मलाई कहिलेकाहीँ लाग्छ, विदेशमा कमाएको पैसा, बनाएको भविष्य, जोडेका सपना यी सबै कुरा एकछिनका लागि अर्थहीन भएका छन् । अहिले त केवल परिवार सुरक्षित छ भन्ने एउटा खबर चाहिएको छ । अरू केही चाहिएको छैन ।
फोनको स्क्रिन हेर्दाहेर्दै रात बित्छ । निदाउन खोज्छु, तर निद्रा आउँदैन । आँखा बन्द गर्दा घर देखिन्छ । घरको आँगन देखिन्छ । बुबा देखिनुहुन्छ । आमाको अनुहार देखिन्छ । श्रीमती र बच्चाहरू देखिन्छन् । अनि मनले आफैँ प्रश्न गर्न थाल्छ ‘उनीहरू अहिले कहाँ होलान् ? सुरक्षित ठाउँमा होलान् कि ?’
त्यसपछि फेरि मोबाइल उठाउँछु ।
फोन गर्छु ।
उठ्दैन ।
फेरि गर्छु ।
उठ्दैन ।
कहिलेकाहीँ मनले नराम्रो कुरा सोच्न थाल्छ । तुरुन्तै आफूलाई सम्झाउँछु ‘होइन, त्यस्तो नसोच । केही भएको छैन होला ।’ आशावादी हुन खोज्छु तर विपद्का तस्वीरहरू देखेपछि त्यो आशा फेरि कमजोर हुन्छ ।
सामाजिक सञ्जाल खोल्दा पनि मन लाग्दैन तर नखोली बस्न पनि सक्दिनँ । कतै मेरो गाउँको समाचार आएको छ कि ? कतै उद्धार गरिएका मानिसको विवरण आएको छ कि ? कतै आफन्तको नाम उल्लेख भएको छ कि ? यही खोजीमा घण्टौँ बित्छ ।
अचम्म लाग्छ, पहिले समाचार पढ्दा बाढी र पहिरो एउटा घटना जस्तो लाग्थ्यो । आज त्यही बाढी मेरो परिवारसँग जोडिएको छ । पहिले अरूको पीडा पढिन्थ्यो, अहिले प्रत्येक समाचारको शब्द आफ्नै मुटुमा आएर ठोक्किन्छ ।
परदेशमा बसेर परिवारको भविष्य बनाउन खोज्दा कहिलेकाहीँ परिवारको वर्तमानमै साथ दिन नसकिँदो रहेछ । यो पीडा पैसा कमाएर पूरा गर्न सकिँदैन । आज मलाई घरबाट ठूलो कुरा चाहिएको छैन । कसैले फोन गरेर यत्ति भनिदिए पुग्छ कि ‘हामी सबै सुरक्षित छौँ ।’
त्यो एउटा वाक्य सुन्न पाए शायद धेरै दिनदेखि रोकिएको मेरो सास फुक्ने थियो । काममा मन लाग्ने थियो । राति आँखा लाग्ने थियो । परदेश फेरि आफ्नै जस्तो लाग्ने थियो ।
तर अहिले फोन मौन छ ।
समय बितिरहेको छ ।
बाढीपहिरोको खबर आइरहेको छ ।
म हजारौँ किलोमिटर टाढा बसेर आफ्नै घरको एउटा खबरको प्रतीक्षामा छु ।
परिवारका लागि परदेशिएको मानिसका लागि योभन्दा ठूलो विडम्बना अरू के होला र ‘ आफ्ना मान्छेको जीवन बचाउन दौडिनुपर्ने बेला, उनीहरू कुन अवस्थामा छन् भन्ने खबरसमेत नपाई परदेशको एउटा कोठामा थुनिएर बस्नुपर्नु ।
म अझै फोन कुरिरहेको छु ।
सायद कुनै क्षण घण्टी बज्नेछ ।
सायद उताबाट परिचित आवाज आउनेछ ।
म केही नसोधी केवल त्यो आवाज सुनिरहनेछु ‘हामी ठीक छौँ ।’
