काठमाडौं/ नेकपा -एमाले) अहिले एउटा यस्तो मोडमा उभिएको छ, जहाँ पार्टीको अगाडिको बाटो केवल आगामी निर्वाचनको तयारीले निर्धारण गर्ने अवस्था छैन । नेतृत्वको निरन्तरता, पुस्तान्तरणको माग, संगठनभित्रको असन्तुष्टि र पूर्वराष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीको पुनःसक्रिय राजनीतिले एमालेभित्र नयाँ राजनीतिक समीकरणको सम्भावना जन्माएको छ । यही पृष्ठभूमिमा बिहीबार सुरु भएको स्थायी कमिटी बैठकलाई पार्टीको आगामी दिशाबारे संकेत दिने महत्वपूर्ण अवसरका रूपमा हेरिएको छ ।
एमालेको पछिल्लो अवस्थालाई एउटा वाक्यमा बुझ्ने हो भने पार्टी अहिले …नेतृत्वको स्थायित्व कि नेतृत्वको पुनर्विचारÚ भन्ने प्रश्नको बीचमा छ । अध्यक्ष खड्गप्रसाद शर्मा ओलीले आफ्नो नेतृत्वलाई निरन्तरता दिइरहेका छन् । निर्वाचनको परिणाम, पार्टीभित्र उठेका प्रश्न र नयाँ पुस्ताको सक्रियताले विगतको शैलीमै पार्टी अघि बढाउन पर्याप्त हुन्छ कि हुँदैन भन्ने बहस जन्माइसकेको छ ।
ओलीका लागि सबैभन्दा महत्वपूर्ण कुरा अहिले आफ्नो राजनीतिक प्रभाव कायम राख्नु मात्र होइन, आफू वरिपरि बनेको नेतृत्व संरचनालाई नयाँ परिस्थितिअनुकूल बनाउन सक्नु हो । पार्टीभित्र असन्तुष्टि बढ्दै जाँदा प्रत्यक्ष टकराव रोज्नेभन्दा फरक विचार भएका नेताहरूलाई संस्थाभित्र स्थान दिने बाटो रोज्नु उनको रणनीति हुन सक्छ । विद्यादेवी भण्डारीलाई पार्टीको दोस्रो वरीयतामा ल्याइनु यसै राजनीतिक व्यवस्थापनको एउटा उदाहरणका रूपमा लिन सकिन्छ । एमालेले उनलाई अध्यक्षपछिको दोस्रो वरीयतामा राखेको छ र पार्टीका प्रमुख बैठकमा सहभागी हुने जिम्मेवारी दिएको छ ।
भण्डारीको पुनरागमनलाई ओलीको जित वा हारका रूपमा मात्र बुझ्दा विषय साँघुरो हुन्छ । भण्डारी स्वयं एमालेको पुरानो संगठनात्मक पृष्ठभूमिबाट आएकी नेतृ हुन् । लामो समय राष्ट्राध्यक्षको जिम्मेवारी सम्हालेपछि उनी पुनः दलगत राजनीतिमा फर्किएकी छिन् । अब उनको राजनीतिक महत्व उनको पदले मात्र होइन, पार्टीभित्र उनले कस्तो भूमिका निर्वाह गर्छिन् भन्नेबाट तय हुनेछ ।
यदि भण्डारी पार्टीभित्र विचार र अनुभवको एउटा संयोजनकारी आवाज बन्छिन् भने उनको उपस्थिति एमालेका लागि उपयोगी हुन सक्छ । उनी पनि अर्को शक्ति केन्द्रका रूपमा विकसित भइन् भने अहिले व्यवस्थापन गरिएको विवाद भविष्यमा अर्को प्रतिस्पर्धाको कारण बन्न सक्छ । त्यसैले भण्डारीको वास्तविक परीक्षा पद प्राप्त गर्नुमा होइन, पदलाई पार्टी पुनर्गठनको माध्यम बनाउन सक्नुमा हुनेछ ।
एमालेको अर्को चुनौती नयाँ पुस्तासँग सम्बन्धित छ । पछिल्ला राजनीतिक घटनाक्रमले परम्परागत संगठनमा हुर्किएको पुस्ता र नयाँ राजनीतिक वातावरणमा हुर्किएको पुस्ताबीच सोचको अन्तर बढेको देखाउँछ । नयाँ पुस्ता निर्णयमा सहभागिता, नेतृत्वको जवाफदेहिता र राजनीतिक कार्यशैलीमा परिवर्तन चाहन्छ । पुरानो पुस्ता भने संगठन निर्माणमा आफ्नो अनुभव र योगदानको सम्मान खोज्छ । एमालेले यी दुई पक्षलाई भिडाउने होइन, जोड्ने बाटो खोज्नुपर्नेछ ।
यही कारण स्थायी कमिटी बैठकले कस्तो निर्णय गर्छ भन्नेभन्दा पनि एमालेले आफ्नै कमजोरीबारे कति खुला ढंगले छलफल गर्न सक्छ भन्ने महत्वपूर्ण हुनेछ । पार्टीको समस्या बाहिरको राजनीतिक प्रतिस्पर्धामा मात्र छैन । संगठनभित्रको संवाद, जिम्मेवारीको बाँडफाँट, नेतृत्व विकास र जनतासँगको सम्बन्ध पनि उत्तिकै महत्वपूर्ण छन् ।
आगामी स्थानीय तहको निर्वाचन एमालेका लागि संगठनको वास्तविक परीक्षण बन्नेछ । राजधानीमा हुने बैठकभन्दा गाउँको संगठन कस्तो छ, कार्यकर्तामा कति ऊर्जा छ र मतदातासँग पार्टीको सम्बन्ध कस्तो छ भन्ने कुराले चुनावमा प्रभाव पार्नेछ । त्यसैले अब एमालेले बैठकमा राजनीतिक प्रस्ताव पारित गर्नेभन्दा बाहिर गएर संगठनलाई व्यवहारमै पुनर्जीवित गर्ने कार्यक्रम दिनुपर्ने देखिन्छ ।
ओलीका लागि एउटा अर्को चुनौती पनि छ । उनले आफ्नो नेतृत्वलाई निरन्तरता दिँदै गर्दा आफूलाई परिवर्तनको अवरोध होइन, परिवर्तन व्यवस्थापन गर्ने नेतृत्वका रूपमा स्थापित गर्नुपर्नेछ । पार्टीभित्र उठेका प्रश्नलाई दबाएर शान्ति कायम गर्नु र ती प्रश्नको राजनीतिक समाधान खोज्नु दुई फरक कुरा हुन् । एमालेको भविष्य दोस्रो बाटोसँग बढी जोडिएको देखिन्छ ।
भण्डारीको उपस्थितिले भने एमालेभित्र संवादको नयाँ ढोका खोलेको छ । उनी पार्टीको दोस्रो वरीयतामा आए पनि उनको प्रभाव कति विस्तार हुन्छ भन्ने अहिले नै निश्चित छैन । यति भने स्पष्ट छ कि एमालेको शक्ति समीकरणमा अब उनको नामलाई बेवास्ता गरेर आगामी राजनीतिक समीकरण बुझ्न कठिन हुनेछ ।
एमालेले रोज्नुपर्ने बाटो दुइटा अतिवादी विकल्पमध्ये एउटा कुनमा जाला भन्ने कुरा आमरुपमा उठिरहेको विषय हो । न त पुरानो संरचनालाई जस्ताको तस्तै बचाउनु पर्याप्त हुनेछ, न त विगतलाई पूरै अस्वीकार गरेर नयाँ शुरुवात गर्न सम्भव हुनेछ । पार्टीको अनुभव, वर्तमान नेतृत्व र नयाँ पुस्ताको अपेक्षालाई एउटै राजनीतिक परियोजनामा जोड्न सक्नु नै अहिलेको आवश्यकता हो ।
स्थायी कमिटी बैठक त्यसैले एमालेका लागि अर्को एउटा बैठक मात्र होइन । यसले पार्टीभित्रको असन्तुष्टि कुन रूपमा व्यवस्थापन हुन्छ, ओलीले आफ्नो नेतृत्वलाई कस्तो ढंगले पुनर्परिभाषित गर्छन् र भण्डारीले पाएको नयाँ भूमिकालाई कति सक्रिय बनाउँछिन् भन्ने कुराको प्रारम्भिक संकेत दिनेछ ।
एमाले अब कसैको व्यक्तिगत राजनीतिक निरन्तरताको प्रश्नमा मात्र अडिन सक्दैन । उसको वास्तविक परीक्षा बदलिएको मतदाता, नयाँ पुस्ता र कमजोर हुँदै गएको परम्परागत राजनीतिक विश्वासबीच आफूलाई कति नयाँ बनाउन सक्छ भन्नेमा हुनेछ । ओलीको रणनीति र विद्याको भूमिका त्यस यात्राका दुई महत्वपूर्ण अध्याय हुन्Ù तर अन्तिम कथा भने एमालेले संगठन र जनताबीचको सम्बन्ध कति पुनर्निर्माण गर्न सक्छ भन्नेले लेख्नेछ ।
एमालेको अगाडिको बाटो के ?
Facebook Comments Box
