काठमाडौं/ नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एमाले) भित्र यतिबेला नेतृत्वको विषय पुनः चर्चाको केन्द्रमा आएको छ । पार्टी अध्यक्ष खड्गप्रसाद शर्मा ओलीको निरन्तर नेतृत्वबीच पूर्वराष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीलाई अगाडि सार्ने सम्भावनाबारे राजनीतिक वृत्तमा विभिन्न अड्कलबाजीहरू भइरहेका छन् । औपचारिक रूपमा कुनै निर्णय वा प्रक्रिया अघि नबढे पनि भण्डारीका पछिल्ला गतिविधिहरूले एमालेभित्र शक्ति सन्तुलनबारे नयाँ बहस शुरु गराएको छ ।
भण्डारीले पछिल्लो समय पार्टी नेतृत्व तहका नेताहरूसँग भेटघाट बढाएको र आफू सक्रिय राजनीतिमा फर्किने संकेत दिएको चर्चा छ । विभिन्न सम्पादकहरूसँगको अनौपचारिक संवादमा उनले एमालेको नेतृत्व सम्हाल्ने चाहना व्यक्त गरेको भनाइ सार्वजनिक भएपछि यो विषय झनै चर्चामा आएको हो । यसले एमालेभित्र ‘ओलीपछिको नेतृत्व’ को बहसलाई सतहमा ल्याएको छ ।
एमालेमा ओलीको नेतृत्व लामो समयदेखि प्रभावशाली रहँदै आएको छ । पार्टी संगठन, सरकार सञ्चालन अनुभव र राजनीतिक रणनीतिमा उनको पकड बलियो मानिन्छ । यही दीर्घकालीन नेतृत्वले उत्तराधिकारको प्रश्नलाई पनि स्वाभाविक रूपमा जन्माएको छ । विशेषगरी, पार्टीभित्र नयाँ पुस्ता र वैकल्पिक नेतृत्वको खोजी भइरहेका बेला भण्डारीको सम्भावित प्रवेशलाई त्यसै सन्दर्भमा हेरिएको छ ।
भण्डारीको राजनीतिक पृष्ठभूमि एमालेसँग गहिरोसँग जोडिएको छ । उनी पूर्वराष्ट्रपति हुनु अघि एमालेको सक्रिय राजनीतिमा रहँदै महत्वपूर्ण जिम्मेवारी सम्हालेकी थिइन् । राष्ट्रपतिको कार्यकाल पूरा गरेपछि पुनः सक्रिय राजनीतिमा फर्किने सम्भावना लामो समयदेखि चर्चामा रहँदै आएको थियो । अहिले देखिएको गतिविधिले त्यो सम्भावनालाई केही हदसम्म यथार्थ नजिक पु¥याएको देखिन्छ ।
के भण्डारीको नेतृत्वमा एमाले सहजै जान सक्छ ? विश्लेषकहरूका अनुसार यो केवल व्यक्तिको चाहनाले मात्र सम्भव हुने विषय होइन । एमालेको आन्तरिक संरचना, शक्ति सन्तुलन, गुटगत समीकरण र ओलीको व्यक्तिगत प्रभावजस्ता पक्षहरूले यस प्रक्रियालाई जटिल बनाउँछन् । ओली अझै सक्रिय, प्रभावशाली अवस्थामा रहेकाले नेतृत्व परिवर्तन सहज हुने संकेत देखिँदैन ।
अर्कोतर्फ, भण्डारीको सम्भावित आगमनलाई केहीले ‘सहमतिको विकल्प’ का रूपमा पनि हेरेका छन् । पार्टीभित्र देखिने आन्तरिक असन्तुष्टि वा गुटगत प्रतिस्पर्धालाई सन्तुलनमा ल्याउन उनी ‘मध्यस्थ’ वा ‘समन्वयकारी’ नेतृत्वका रूपमा स्थापित हुन सक्ने तर्क पनि गरिन्छ । विशेषगरी, उनको राष्ट्रपतिको अनुभव र तुलनात्मक रूपमा नरम छविले उनलाई स्वीकार्य बनाउन सक्ने धारणा राखिन्छ ।
यसमा चुनौतीहरू पनि कम छैनन् । पहिलो, संवैधानिक पद सम्हालेपछि पुनः सक्रिय दलगत राजनीतिमा फर्किनु नैतिक र राजनीतिक दुवै हिसाबले बहसको विषय बन्न सक्छ । दोस्रो, एमालेभित्र अन्य नेताहरू जो लामो समयदेखि नेतृत्वको दाबी गर्दै आएका छन्, उनीहरूको भूमिका र प्रतिक्रिया पनि निर्णायक हुनेछ । यदि भण्डारीको प्रवेशले उनीहरूलाई ओझेलमा पार्ने संकेत देखियो भने आन्तरिक विवाद झनै बढ्न सक्छ ।
तेस्रो, ओली स्वयंको धारणा सबैभन्दा महत्वपूर्ण हुनेछ । ओलीले नेतृत्व हस्तान्तरणको स्पष्ट संकेत नदिएसम्म कुनै पनि वैकल्पिक नेतृत्वको बहस व्यावहारिक रूपमा अघि बढ्न कठिन देखिन्छ । त्यसैले भण्डारी र ओलीबीचको सम्बन्ध, समझदारी र सम्भावित सहमति नै यस बहसको केन्द्रविन्दु बन्ने देखिन्छ ।
हालका गतिविधिहरूलाई हेर्दा एमालेभित्र नेतृत्वबारे खुला बहस शुरु भएको संकेत मिल्छ । यो बहस तत्कालै निष्कर्षमा पुग्नेभन्दा पनि आगामी महाधिवेशन, राजनीतिक परिस्थिति र आन्तरिक समीकरणसँगै विकसित हुने सम्भावना बढी छ ।
एमालेको भविष्य केवल कसले नेतृत्व गर्छ भन्ने प्रश्नमा सीमित छैन; त्यो नेतृत्वले पार्टीलाई कस्तो दिशा दिन्छ भन्ने कुरा अझ महत्वपूर्ण हो । यदि नेतृत्व परिवर्तन सहमति, पारदर्शिता र संस्थागत प्रक्रियामार्फत भयो भने यसले पार्टीलाई सुदृढ बनाउन सक्छ । यदि यो शक्ति संघर्षको रूपमा विकसित भयो भने त्यसले संगठनात्मक एकता कमजोर बनाउन सक्छ ।
यसैले, नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एमाले) का लागि अहिलेको सबैभन्दा ठूलो चुनौती भनेको नेतृत्व बहसलाई व्यवस्थित र सकारात्मक दिशामा लैजानु हो । भण्डारीको सम्भावना होस् वा ओलीको निरन्तरता अन्तिम लक्ष्य पार्टीको एकता, स्थायित्व र प्रभावकारिता कायम राख्नु नै हुनुपर्छ ।
यसरी भण्डारीले आफ्नो सक्रियता बढाएको अवस्थामा ओली भने अभैm पनि उनलाई एमालेमा प्रवेश नगराउने मनस्थितिमा रहेको बताइएको छ । ओली अहिले आफू उपचारको क्रममा अस्पतालमा भर्ना भएको अवस्थामा पनि आफ्नै निर्देशनमा एमालेलाई चलाउन खोजिरहेको अवस्था छ ।
एमालेमा भण्डारीको सक्रियता बढ्दै
Facebook Comments Box
